تعارضات خانوادگی و مشکلات زناشوییخشونتخشونت خانگی

وقتی از همسرآزاری می‌گوییم، از چه حرف می‌زنیم؟

قسمت اول

 

همیشه صدای سلام و احوال‌پرسی‌اش راهرو را پر می‌کرد. اما آن روز صبح تا به چند قدمی‌ام نرسید، متوجه حضورش نشدم. سلام کرد. آن زن خوش‌روی همیشگی نبود. چشمانش رمق نداشت. گفتم: «صبح به‌خیر! انگار روبه‌راه نیستید. چیزی شده؟» «دیشب تا صبح اورژانس بودم. فشارم بالا رفته بود.» نگاهش را دزدید و زود خداحافظی کرد. تا به در اتاق درمانگاه روانپزشکی بیمارستان برسم، چهره‌اش پیش چشمم بود. بالا رفتن فشار خون که شرم ندارد! چرا خجالت می‌کشید؟ به محض آن‌که ویزیت بیماران آن روز تمام شد، دوباره چهره‌اش پیش چشمم آمد. مشغول نوشتن پرونده‌ها بودم که در اتاق را زدند. خودش بود. «ببخشید خانم دکتر، ممکنه شما فشارم رو بگیرید؟ درمانگاه داخلی هنوز شلوغه.» می‌دانستم که موضوع فشار خون نیست. «با کمال میل. بفرمایید.» آستینش را که بالا زد، متوجه قرمزی متمایل به سیاهی دست و بازویش شدم. «دستتون چی شده؟» «زمین خوردم!» «یعنی پیش از آمدن به اورژانس؟» بغضش ترکید. به جای حرف زدن، مقنعه‌اش را بالا زد و حلقه‌ی قرمز تیره‌ی دور گردنش آشکار شد. بعد از گرفتن فشار خونش نشستم تا آرام گرفت. «همیشه بعدش فشارم بالا می‌ره.» «می‌فهمم. زیاد پیش میاد؟» «بچه‌ها برای مدرسه خرید دارند. خرجی نمی‌ده.» «شما که خودتون حقوق دارید!» «حتا رنگ کارت حقوقم رو هم ندیده‌ام. می‌گه لیاقتش رو نداری. بی‌سوادی.» همسرش را می‌شناختم. یکی از کارکنان همان بیمارستان بود و همیشه در ظاهر بسیار مؤدب و متین. «اولش نمی‌گذاشت بیام بیمارستان. بعد ترسید از فشار بالا سکته کنم. خودش من رو آورد ولی تهدیدم کرد که صدات نباید در بیاد. تا صبح هم بالای سرم بود.» همان موقع تلفن همراهش زنگ زد. بعداز مکالمه‌ای کوتاه قطع کرد و گفت: «حالا مهربون شده. حالم رو پرسید. همیشه همینه.» …

  خشونت رفتاری است به قدمت تاریخ بشر. ولی وقتی خشونت در میان اعضای خانواده اتقاق می‌افتد، زندگی افراد را از کودکی تا پیری تحت تأثیر قرار می‌دهد. همسرآزاری یکی از انواع خشونت خانگی است که عبارت است از خشونتی که میان شرکای زندگی رخ می‌دهد و اغلب در منازل اتفاق می‌افتد و می‌تواند از سوی مرد یا زن یا هردو اعمال شود. در قسمت اول این نوشتار می‌خواهیم بدانیم چه رفتاری همسرآزاری نامیده می‌شود و منظور از چرخه همسرآزاری چیست. همسرآزاری نه تنها در میان آمار جرم و جنایت مخفی می‌شود، بلکه از چشم دوستان، اعضای فامیل و همکاران فرد هم پنهان می‌ماند و همین مسئله احتمال تکرار آن را بیشتر می‌کند. بسیاری از افراد فقط ضرب و شتم را همسرآزاری می‌دانند، در حالی که همسرآزاری انواع گوناگونی دارد که عبارتند از:

  • خشونت روانی و کلامی: شایع‌ترین شکل همسرآزاری، خشونت روانی و کلامی است. از اَشکال گوناگون آن می‌توان به توهین، تحقیر، قهر کردن، ایجاد محدودیت ارتباط با خویشاوندان و دوستان، جلوگیری از دسترسی به خدمات بهداشتی، ایجاد محدودیت در تحصیل یا کار، ایجاد محدودیت‌های اقتصادی نظیر خرجی ندادن یا دخل و تصرف در اموال، تهدید به بیرون کردن از منزل، تهدید به طلاق، تهدید به خودکشی و تهدید به قتل اشاره کرد.
  • خشونت جسمانی: شناخته‌شده‌ترین نوع همسرآزاری است که می‌تواند اَشکالی نظیر پرتاب اشیاء، سیلی زدن، هل دادن، کتک زدن، فشار دادن گلو، سوزاندن، بستن دست و پا و زخمی کردن با اسلحه‌ی سرد یا گرم داشته باشد.
  • خشونت جنسی: از اَشکال گوناگون آن می‌توان اتهام‌های جنسی، رفتار توهین‌آمیز حین رابطه و برقراری رابطه به اجبار را نام برد.

با این تعاریف می‌توان گفت شما ـ چه زن باشید چه مرد ـ ممکن است یک همسرآزار باشید اگر:

  • خیلی حسود هستید.
  • هنگام ناراحتی قهر می‌کنید و حرف نمی‌زنید.
  • زود از کوره در می‌روید.
  • اغلب همسرتان را به بادانتقاد می‌گیرید و تحقیرش می‌کنید.
  • احساسات خود را به سختی بروز می‌دهید.
  • سوء مصرف الکل یا مواد دارید.
  • چنان مراقب همسرتان هستید که کنترل رفتار، تصمیم‌ها و اموال (از پول گرفته تا گوشی تلفن همراه) او را در دست می‌گیرید.
  • وقتی خشمگین می‌شوید، اقدام به شکستن یا پرتاب اشیاءیا کتک‌کاری می‌کنید.
  • همسرتان یا شرایط بیرونی را مسئول رفتار خودتان می‌دانید.

و شما ممکن است قربانی همسرآزاری باشید اگر:

  • از خلق و خوی همسرتان می‌ترسید.
  • اغلب تسلیم خواسته همسرتان می‌شوید چون نگرانید او را ناراحت کنید یا از خشمش می‌ترسید.
  • مدام مجبور می‌شوید به دلیل رفتار همسرتان از دیگران عذرخواهی کنید.
  • مورد ضرب و شتم همسر قرار می‌گیرید.
  • سوء مصرف مواد دارید.
  • در دوران کودکی مورد خشونت قرار گرفته اید یا شاهد خشونت والدین‌تان نسبت به هم بوده اید.

همسرآزاری معمولاً چرخه‌ی مشخصی را طی می‌کند: 1. افزایش تدریجی تنش در خانه.  ۲. بروز همسرآزاری  3. عذرخواهی مرتکب و اطمینان دادن به قربانی در جهت تکرار نشدن خشونت. ولی پس از مدتی باز تنش بالا می‌گیرد و چرخه تکرار می‌شود. با وجود اینکه همسرآزاری تکرارشونده است، فرد قربانی هربار به دلایلی همچون عذرخواهی خشونت‌ کننده بعد از خشونت، تحمل به خاطر فرزندان، علاقه به همسر، ترس از تشدید خشونت، ترس از آبروریزی، نداشتن استقلال مالی یا اجتماعی، نداشتن حامی و پشتیبان و ناتوان دیدن دیگران از کمک به آن‌ها تلاشی برای آشکارسازی خشونت و جلوگیری از آن نمی‌کند.

در مثالی که در بالا آمده چند شکل از همسرآزاری و توصیف چرخه همسرآزاری را از زبان یک قربانی خشونت خواندید.

قربانی خشونت از لحاظ آمادگی برای تغییر، سه مرحله  را طی می‌کند:

مرحله‌ی اول : قربانی شرمندگی، تنفر از خود و انکار را تجربه می‌کند.

مرحله دوم : قربانی واقعیت خشونت را پذیرفته‌ است.

مرحله سوم : پذیرش مداخله و درمان.

در قسمت دوم این نوشتار به باورهای غلط اجتماعی در مورد همسرآزاری و نیز راه‌هایی که قربانی خشونت برای مخافظت از خود می‌تواند به کار گیرد، می‌پردازیم.

منابع:

 

  1. AboutDomestic Violence Against Women. By: Michael G. Conner, Psy.D, copyright 1999 to 2005, Michael G. Conner.
  2. Am I in a bettering relationship. Sexual Assault & Domestic Violence Center publications.

933 Court Street, Woodland, CA

  1. Domestic Violence, A handbook for health professionals, Lyn Shipway, LONDON AND NEW YORK, First published 2004.
  2. متن آموزشی پزشک عمومی در طرح پیشگیری از خشونت خانگی در نظام بهداشتی.انستیتو روانپزشکی تهران ـ مرکز تحقیقات بهداشت روان. 1387

 

نمایش بیشتر

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا