مشکلات خواب

خواب و مشکلات آن

خواب طبیعی

خواب یکی از بارزترین رفتارهای انسان محسوب می شود و تقریبا هر فرد یک سوم عمر خود را در خواب سپری میکند. خوابیدن وضعیتی است که فقط مخصوص انسانها نیست بلکه در تمام گونه های حیوانی  مشاهده میشود. ارتباط دوسویه بین خوابیدن فرد و بیماریهای مختلف وجود دارد. به این معنا که بی خوابی می تواند سبب بروز مشکلات و بیماریهایی در فرد شود و از سویی ابتلا به بسیاری از بیماریها و وضعیتهای جسمی و روانی می تواند سبب بروز مشکلات جدی در خوابیدن شود. چندین سامانه یا مرکز به  هم پیوسته که همگی در مغز قرار دارند مسوول کنترل خواب هستند. در تنظیم خواب چندین ماده شیمیایی که از مناطق مختلف مغز ساخته و ترشح می­شوند نقش مهمی دارند. در ادامه به آنها پرداخته میشود.

واقعیت این است که نیاز به خواب در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد به طور طبیعی خواب کوتاه تری دارند. و برای اینکه بتوانند کارکرد خوب و مناسبی در طی روز داشته باشند در شبانه روز ۵-۶ ساعت خواب برای آنها کافی است. اما برخی دیگر به ۹ ساعت خواب در شبانه روز نیازمند هستند. برخی از شرایط نیاز به خواب افزایش پیدا می­کند. کار جسمانی، ورزش، بیماری، حاملگی استرس روانی و افزایش فعالیت ذهنی نیاز به خواب بیشتر می شود. محرومیت از خوابیدن می تواند سبب آشفتگی های روانی و بروز اشکالاتی در درک و نحوه تفکر ما شود.

مشکلات یا اختلالات خواب

اختلالات خواب به دو دسته کلی تقسیم می شوند. دسته ای که بر روی مدت زمان و ساعت خواب اثر می کنند. که شامل بی خوابی و پرخوابی هستند. دسته دوم رفتارهای غیرعادی در حین خواب می باشند. این دسته شامل مواردی نظیر: کابوس خواب، اختلال وحشت خواب، اختلال خوابگردی، و سایر وضعیتهایی مانند: دندان قروچه ، حرف زدن در خواب، فلج خواب و.. می باشند.

بیخوابی

بیخوابی شایع ترین شکایت مربوط به خواب است. بیخوابی می تواند به صورت اشکال در به خواب رفتن  و یا اشکال در تداوم خواب باشد. می تواند گذرا یا مداوم باشد.  بیخوابی گذرا می تواند در شرایط استرس آور زندگی،  سوگ و فقدان یک عزیز تجربه شود. در این شرایط معمولا داروهای خواب آور می توانند به بهبود وضعیت خوابیدن در فرد کمک کنند. در این وضعیت درمان دارویی کوتاه مدت می باشد.

بیماریها و مشکلات مختلفی می توانند بر روی خوابیدن فرد اثر بگذارند.  مثلا ابتلا به یک بیماری دردناک، مصرف برخی مواد  مانند مشروبات الکلی، ابتلا به بیماریهای غددی و متابولیک، سندروم پای بی قرار، بیماریهای عفونی و برخی از بدخیمی ها می توانند سبب بی خوابی شوند.

همچنین ابتلا به بیماریهای  اعصاب و روان مانند بیماریهای اضطرابی، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه و اسکیزوفرنیا نیز می توانند سبب بی خوابی شوند. گاهی برای بی خوابی هیچ علت مشخص طبی یا روانی پیدا نمی شود. در این حالت به بی خوابی اصطلاحا می گوییم بی خوابی اولیه. در این حالت ( بی خوابی اولیه) فرد ساعتهای طولانی در شبها بیدار است. و نسبت به خوابیدن یک شرطی شدن منفی وجود دارد. این بیماران نسبت به بی خوابی خود بسیار مشغولیت ذهنی دارند و هرچه بیشتر سعی می کنند بخوابند خواب رفتن برایشان سخت تر میشود. در درمان این بیماری توصیه می شود که فرد از رختخواب خود فقط به عنوان جایی برای خوابیدن استفاده کند.( مثلا در آن کتاب نخواند یا با گوشی موبایل خود کار نکند). اگرچند دقیقه در رختخواب ماند و نتوانست بخوابد از رختخواب بلند شده و به سراغ کار دیگری برود. از تمرینهای مراقبه و آرام سازی کمک بگیرد. رعایت بهداشت خواب در این شرایط توصیه می شود. استفاده از برخی از داروها نیز به مدت محدود می تواند به فرد در درمان بی خوابی اش کمک کننده باشد.

نکته مهم در درمان همه بی خوابی ها این است که  علت اصلی و زمینه ای ایجاد کننده بیخوابی  شناسایی شود تا بتوان درمان موثرتری درنظر بگیریم. همچنین استفاده از داروهای خواب آور در درمان به مدت طولانی توصیه نمی شود.

پرخوابی

شیوع این بیماری از بیخوابی کمتر است. پرخوابی در ۵ درصد افراد بزرگسال دیده میشود.  وضعیت هایی مثل حمله های خواب در طی روز و احساس خواب آلودگی زیاد را می توان جزو این بیماری قرار داد. در شرایطی که فرد از شدت خستگی و فعالیت شدید دچار خواب آلودگی میشود این حالت، یک وضعیت نرمال است و نباید آنرا بیماری نامید.  علتهای مختلف می تواند سبب پرخوابی شود. بیشترین علت آن بیماری آپنه خواب و حمله خواب است.

حمله خواب 

حمله خواب یا نارکولپسی وضعیتی است که در آن فرد به طور ناگهانی در شرایط نامناسب به خواب می رود. فرد دربرابر این وضعیت نمی تواند مقاومت کند.در این حالت فرد به مدت ۱۰ الی ۲۰ دقیقه به خواب می رود. ممکن است این خواب رفتن‌ها در شرایط و موقعیتهای نامناسب مثلا حین رانندگی و یا صحبت کردن و …اتفاق می افتد. این بیماری ، با بیماری صرع یا حملات تشنج متفاوت می باشد ولی می تواند خطرناک باشد و سبب بروز حوادث و پیامدهایی شود. تاکنون هنوز درمان قطعی برای این وضعیت پیدا نشده است اما استفاده از برخی داروهای محرک سیستم مغزی تحت نظارت پزشک می تواند از شدت تکرار حملات در برخی از افراد کم کند.

در درمان این افراد موارد زیر پیشنهاد میشود:  برنامه ریزی برای چرت زدن منظم روزانه و تعدیل سبک زندگی، کنترل دقیق مصرف داروها و بررسی وضعیت سلامت عمومی.

آپنه خواب

در این وضعیت فرد در حین خوابیدن دچار وقفه تنفس میشود و بعد از توقف تنفس سطح اکسیژن خونش افت کرده و فرد از خواب بیدار میشود. به این ترتیب فرد در طی خواب دایما از خواب می پرد و بنابراین کیفیت خواب افت می کند. این وضعیت باعث ایجاد بیخوابی در شب و خواب آلودگی روزانه میشود. در درمان این بیماری باید غلت اصلی بیخوابی درمان شود.

سندرم پای بی قرار 

سندرم پای بی قرار وضعیتی است که در شروع خواب رفتن ظاهر میشود و سبب بیخوابی میشود. در این حالت فرد  احساس ناخوشایندی مانند حرکت حشره در روی پاهاش یا احساس بی قراری در پاهاش دارد. این سندرم شبها بدتر میشود. و با راه رفتن تخفبف پیدا می کند. هنوز علتی برای این سندرم پیدا نشده است اما در وضعیتهایی مانند کم خونی فقرآهن و کمبود ویتامین ب ۱۲ ، حاملگی، و ابتلا به بیماریهای کلیوی بیشتر مشاهده میشود. برای درمان این سندروم داروهایی پیشنهاد شده است که همگی باید تحت نظارت پزشک مصرف شوند.

 در ادامه به بدخوابی ها یا پدیده های نامطلوب هنگام خوابیدن  اشاره می کنیم:

 

اختلال کابوس

کابوس رویاهای شفاف و ترسناکی است که به تدریج بر شدت اضطرابش افزوده شده تا آنکه شخص با هراس و ترس شدید بیدار میشود. این وضعیت، گاهی به دنبال استرس و بیماری تجربه میشود. البته برخی افراد نیز گاه به گاه در طول عمرشان دچار کابوس میشوند. در صورتی که این وضعیت برای فرد آزاردهنده باشد می توان از برخی از داروها کمک گرفت.

اختلال وحشت خواب

در این وضعیت فرد با وحشت شدید از خواب می پرد و جیغ میزند و اضطراب و ترس زیادی را تجربه می کند. فردی که دچار وحشت خواب میشود  اغلب نسبت به شرایط پیش آمده آگاهی ندارد و نسبت به زمان و مکان سردرگم است، اما بعد از مدت کوتاهی دوباره به خواب می ورد ولی اغلب نسبت به تجربه وحشت خود چیزی به یاد نمی آورد. گاهی فرد بعد از وحشت و بیدار شدن شروع به راه رفتن در خواب یا ( خوابگردی) میکند. درمان برای این وضعیت بررسی شرایط استرسناک زندگی فرد و مداخلات درمان های فردی و خانواده درمانی و گاه استفاده از داروهایی مانند دیازپام در مقدار کم ، می باشد که باید تحت نظر پزشک تجویز شود.

خوابگردی یا راه  رفتن در خواب

این وضعیت اغلب در سن کودکی شروع میشود و معمولا زمینه خانوادگی دارد. خوابگردی اغلب مشکل خاصی بوجود نمیآورد. در این حالت فرد از خواب بیدار شده و شروع به انجام یک سری رفتارهای کلیشه ای می کند و در نهایت دوباره به رختخواب خود برمی گردد و فردا صبح هیچ خاطره ای از آن ندارد. در این شرایط درمان خاصی بجز آموزش و اطمینان بخشی و رعایت نکات ایمنی توصیه نمیشود.

حرف زدن در خواب

در این حالت فرد کامات نامفهومی را به زبان میآورد. برخلاف تصور عامیانه فرد در این شرایط هیچ رازی را از خود برملا نمیکند و اغلب درمورد مسایل روزمره اش جملاتی نامفهوم را بیان می کند.

فلج خواب

این وضعیت نوعی فلجی و ناتوانی در انجام حرکات ارادی است و پدیه ای گذرا بوده و خطری برای فرد ندارد. در این حالت فرد چند لحظه ای بیدار شده ولی قادر به حرکت نیست و گاهی احساس سنگینی روی بدن دارد. این حالت خود به خود رفع می شود.

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا